Help / Cymorth
facebook.png twitter.png you tube icon

Datganiadau i’r Wasg

Dyddiad erthygl: 9 Medi 2010

Cymry Caerdydd i Glywed am y Cymry Alltud

Does dim yn cyfareddu ni’r Cymry’n fwy na straeon am Gymry alltud a’u llwyddiant neu fethiant dros y dŵr. Ac fel rhan o raglen gynhwysfawr o gyrsiau i oedolion dan nawdd Menter Caerdydd yn ystod tymor yr Hydref, dyma fydd un pwnc o dan yn chwyddwydr yn y brifddinas ochr yn ochr â Yoga, Bywlunio, Ffotograffiaeth a llawer mwy.

Cynnig cip-olwg ar hanes y Cymry tramor fydd y cwrs dan oruchwyliaeth yr hanesydd, Dr Gethin Matthews. Dros gyfnod o naw wythnos fe godir y llen ar fywydau a gyrfaoedd anturiaethwyr, ymfudwyr, milwyr, môr ladron a chenhadon o Gymru, a’r effeithiau a gawsant ar wledydd ar draws y byd.  

O deithiau Madog i’r Byd Newydd (boed yn chwedlonol a’i peidio) hyd at straeon y Cymry yn rhuthr aur y Klondike ar droad yr 20fed Ganrif, ceir trafodaeth ar anturiaethau o bob math.

“Un o fy hoff straeon i yw hanes Edwin a Matilda John a adawodd Llantrisant gyda’u mab ifanc yn 1851 i fynd i Pennsylvania,” medd Dr Matthews, o Brifysgol Caerdydd, sy’n arbenigo ar hanes y Cymry aeth i Golumbia Brydeinig yn yr 1860au yn ystod cyfnod y rhuthr aur.

“Yno bu Edwin yn gweithio fel glöwr tan ddiwedd yr 1850au pan aethon nhw i feysydd aur California. Yno ganwyd iddynt ddau blentyn arall, ac yna ym 1864 fe symudon nhw tua'r gogledd i feysydd aur British Columbia. Ganwyd mab arall iddynt ym 1866 ac erbyn 1868 roeddent wedi casglu digon o gyfoeth i brynu tir ar Ynys Vancouver, lle’r ymgartrefodd y teulu. Mae’r hanes yn dangos pa mor anturus a mentrus oedd Cymry'r cyfnod

“Roedd nifer fawr o’r Cymry alltud yn gymeriadau lliwgar iawn; neb llai na’r anturiaethwr David Samwell. Yn fardd o Nantglyn, Sir Ddinbych, roedd DS yn llawfeddyg ar fordaith olaf Capten Cook - efe a ysgrifennodd y disgrifiad llygad-dyst safonol o lofruddiaeth Capten Cook,” ategodd Dr Matthews

Yn ogystal â’r Cymry tramor mae Menter Caerdydd, mewn partneriaeth gyda Chyngor Sir Caerdydd hefyd yn cynnig cyrsiau i oedolion sydd am wella eu sgiliau ar y gitar gyda’r cerddor Meilir Gwynedd o’r grwp Sibrydion, dysgu’r grefft o Fywlunio gyda’r arlunydd a’r animeiddiwr Owen Stickler a chodi’r llen ar y byd rhyfeddol o Fagu Plant gyda Jên Dafis.  Ceir rhestr gyflawn o’r cyrsiau ar wefan newydd y Fenter sef www.mentercaerdydd.org.

“Mae Menter Caerdydd yn falch iawn o gael cynnig ystod eang o gyrsiau i oedolion y brifddinas drwy gyfrwng y Gymraeg,” medd Sian Lewis, Prif Swyddog Menter Caerdydd. “Mae rhywbeth at ddant pawb yn ein rhaglen eleni gyda thiwtoriaid difyr a phrofiadol dros ben.”